Žene u crnom

Jug Bogdanova 18/5,
11000 Beograd

tel/fax: (+381 11) 623-225
e-mail: stasazen@EUnet.yu
Kontakt: Staša Zajović, Cica Marjanović

Oktobra 1991. godine, Žene u crnom su započele svoj stalni, javni, nenasilni protest protiv rata, nacionalističko-militarističkog režima u Srbiji, etničkih čišćenja i protiv svih vidova diskriminacije. Protest se nastavlja. Crnina, kao simbol žalosti zbog svih žrtava rata i svih oblika nasilja, ali i kao opomena da pretnja ratom nije iščezla dok god preovladava militaristička svest, obeležila je više od 400 protesta koje su do sada organizovale.

Ciljevi

Ciljevi Žena u crnom su senzibilizacija javnosti za zločine počinjene nad civilnim stanovništvom; podsticanje osećaja odgovornosti za rat; traženje istine o nestalima, zahtevanje suđenja inspiratorima, organizatorima i izvršiocima ratnih zločina, podrška i iskazivanje solidarnost sa izbeglicama, raseljenima, prognanima i svim drugim žrtvama rata, podrška svima koji su odbijali da učestvuju u ratu, promovisanje prigovora savesti na služenje vojnog roka, smanjenje vojnih i policijskih troškova, zabranu protivpešadijskih mina i konverziju vojne industrije, promena patrijarhalnog mentaliteta, iskazivanje podudarnost ciljeva i povezanosti sa međunarodnim mirovnim i feminističkim pokretom, afirmisanje principa nenasilja, feminizma, pacifizma i antimilitarizma.

Međunarodna mreža ženske solidarnosti protiv rata

Žene u crnom, uz podršku prijateljica iz celog sveta, pokrenule su Međunarodnu mrežu ženske solidarnosti protiv rata (mreža Žena u crnom). Ova mreža okuplja žene iz svih zemalja bivše Jugoslavije, Evrope, Severne Amerike, Latinske Amerike, Azije i Afrike. Cilj ove mreže jeste promocija ženske solidarnosti iznad svih državnih, etničkih, rasnih, verskih granica i podela, podsticaj stvaranju multikulturalnih mirovnih koalicija, učestvovanju žena u nenasilnom rešavanju konflikata i povezanosti feminizma i antimilitarizma.

Akcije

Protesti, kao jedan od najvidljivijih načina delovanja, organizovani su, kako same organizatorke navode, zbog stalne proizvodnje ratova, mržnje i nasilja, Vukovara, Dubrovnika, zbog uništavanja gradova i naselja, zbog ubijanja ljudi i uništavanja prirode u Hrvatskoj, agresije na Bosnu i Hercegovinu, zbog ubijanja Sarajeva, Mostara, zbog masakra u Srebrenici i svih drugih zločina u BiH, egzodusa civilnog stanovništva iz Krajine, represije i aparthejda na Kosovu, etničkog čišćenja koje je protiv albanskog stanovništva na Kosovu započeo srpski režim, a protiv nealbanskog stanovništva nastavile naoružane grupe; pretnje ratom u Crnoj Gori; stalne represije srpskog režima nad stanovništvom u Srbiji; nasilja i oružanih sukoba na jugu Srbije...

Paralelno sa protestima, Žene u crnom su organizovale i alternativnu edukaciju na ulici deljenjem letaka, biltena, prikupljanjem potpisa za određene inicijative, kao i povremenim performansima. Ovakve akcije bile su posebno intenzivne u okviru obeležavanja važnijih datuma u međunarodnom mirovnom i ženskom pokretu Međunarodnog dana akcija ženske solidarnosti (8. mart), Međunarodnog dana protiv policijske brutalnosti (15. mart), Međunarodnog dana prigovora savesti (l5. maj), Međunarodnog dana akcija protiv fašizma i antisemitizma (9. novembar), Međunarodnog dana ljudskih prava (l0. decembar) i mnogih drugih.

U cilju podsticanja razvoja civilnog društva, samoorganizovanja i autonomije žena, kao i stvaranja mirovnih i intelektualnih ženskih mreža i koalicija, od početka 1998. godine, Žene u crnom realizuju četvorogodišnji edukativni projekt "Putujuće ženske mirovne radionice" u pet gradova Srbije i Crne Gore (Kragujevac, Kraljevo, Novi Sad, Novi Pazar i Nikšić). Do sada su održana četiri ciklusa: Žene menjaju žene, Ženska prava su ljudska prava, Interetnička i interkulturalna solidarnost i Žene i moć.

Od 1993. do 1997. godine Žene u crnom su pružale organizovanu podršku i pomoć izbeglicama po izbegličkim kampovima u unutrašnjosti Srbije, kao i ratnim invalidima, a potom, u saradnji sa drugim grupama iz raznih delova Srbije, i podršku izbeglicama iz Krajine i Kosova. U 1999. i 2000. godini posebnu pažnju posvećuju posmatranju suđenja žrtvama političke i etničke represije tadašnjeg režima. Svojim prisustvom brojnim suđenjima i izveštavanjem međunarodne javnosti o tom obliku represije nad građanima i građankama srpske i albanske nacionalnosti Žene u crnom pružile su konkretnu podršku žrtvama terora nad političkim neistomišljenicima i protivnicima tadašnjeg režima.

Interne radionice; putujuće mirovne ženske radionice; stalni kontakte sa brojnim ženskim i mirovnim grupama i organizacijama za zaštitu ljudskih prava iz cele Srbije, Crne Gore i svih zemalja bivše Jugoslavije; međunarodni skupovi mreže ženske solidarnosti protiv rata; mostovi mira i demokratije i radionice po unutrašnjosti Srbije; zajedničke akcije, neformalni susreti, razvijanje mreže prijateljstva i uzajamne podrške... su još neki od napora kojima Žene u crnom pokušavaju da ostvare politiku mira i solidarnosti i u svakodnevnom životu.

Izdavačka delatnost

Do sada je objavljeno sedam brojeva zbornika "Žene za mir" na engleskom, italijanskom i španskom jeziku. Vrednovanjem osećanja, svedočenja, misli žena protiv rata, militarizma i nacionalizma, kao i širenjem prostora ženske autonomije, ovi zbornici podstiču pluralitet istorije i uvažavanje Drugog i Različitog nasuprot oficijelne, patrijarhalne, militarističke istorije.

Pored zbornika ova nevladina organizacija objavila je i četiri monografije o reproduktivnim pravima, o militarizmu, o ženskoj solidarnosti i istoriji ženskog pokreta u Srbiji, zatim "Sjećam se…" - svedočenja žena izbeglica, "Dezerteri rata u bivšoj Jugoslaviji", kao i ženske mirovne kalendare, ženske mirovne agende, razglednice, postere.

Danas

I posle promene vlasti, kultura nasilja, nacionalizam i militarizam nisu nestali iz našeg društva. Žene u crnom i dalje nastavljaju svoj protest, organizuju prikupljanje potpisa za priznavanje prava na prigovor savesti, akcije kojima afirmišu principe antimilitarizma, feminizma i nenasilja...

Žene u crnom su dobitnice Milenijumske nagrade za mir, koji dodeljuje UNIFEM, specijalizovana agencija Organizacije ujedinjenih nacija za žene. Ovo je priznanje nenasilnom otporu ratu i militarizmu, priznanje alternativnoj ženskoj politici, koja se odvija izvan svih oficijalnih struktura i prostora.